Bộ 4 đề tham khảo thi HSG văn 9

ĐỀ THAM KHẢO SỐ 1

ĐỀ THAM KHẢO THI HỌC SINH GIỎI MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian : 150 phút

 Câu 1: (3 điểm) “Chiếc máy ảnh có thể giúp em giữ lại một khoảnh khắc đẹp, nhưng nó chỉ thay thế một giác quan duy nhất . Trong khi đó , bộ não của em lưu giữ được kí ức của nhiều giác quan. Các nhà khoa học thuộc Đại học Oxford đã cảnh báo rằng giác quan của con người suy giảm chức năng nghiêm trọng . Những cư dân thành thị như em thường dành 90% quỹ thời gian trong ngày để làm việc, học tập, sinh hoạt trong nhà, trước màn hình tivi và máy tính. Vậy thì khi có cơ hội đứng giữa thiên nhiên, cớ gì em lại chăm chú nhìn thế giới qua ống kính máy ảnh ? Việc gì phải ngồi sầu muộn bên vệ cỏ vì để lỡ chỉ một khoảnh khắc đẹp , trong khi cùng lúc ấy em có thể tận hưởng vô số khoảnh khắc vô giá khác?”.

( “Nếu biết trăm năm là hữu hạn” – Phạm Lữ Ân)

Đoạn trích trên nhắc nhở em điều gì trong cuộc sống hiện đại hôm nay ? Trình bày suy nghĩ bằng văn bản nghị luận ngắn ( khoảng 600 chữ)

Câu 2 :  Trong “Nghĩ về nghề, nghĩ về thơ, nghĩ …”, tác giả Chế Lan Viên viết :

“ Câu thơ ư , là cách chuyền lửa qua muôn đời”.

Hãy viết về ngọn lửa mà em nhận được từ một bài thơ  yêu thích với những câu thơ mà em tâm đắc.

GỢI Ý

Câu 1 :

Mở bài	– Dẫn dắt vào bài: Có người cho rằng : tuổi trẻ không trải nghiệm thì không đáng giá một xu . – Nêu vấn đề: Đoạn trích từ “Nếu biết trăm năm là hữu hạn” của Phạm Lữ Ân, đặt ra vấn đề thiết thực mà người trẻ trong xã hội hiện đại thường lãng quên : trải nghiệm cuộc sống .
Thân bài	1. Tóm lược nội dung đoạn trích , xác định vấn đề nghị luận- giải thích – Đoạn trích là lời tâm tình của tác giả dành cho bạn trẻ về một cách sống . Qua việc so sánh : dùng máy ảnh ghi lại những khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống với việc dấn thân, trải nghiệm thực tế , điều gì đem đến lợi ích thiết thực hơn ? Những câu hỏi trong đoạn trích có tác dụng thôi thúc giới trẻ hãy thoát ra các thiết bị công nghệ để tận hưởng những điều thú vị trong cuộc sống. Đó là sự trải nghiệm . – Trải nghiệm là gì ? 2. Bàn luận : Những bạn trẻ biết trải nghiệm thực tế cuộc sống là những người mau chạm đến sự thành công – lí lẽ và bằng chứng . Trong đoạn trích  “Nếu biết trăm năm là hữu hạn”, tác giả khẳng định:   “Vậy thì khi có cơ hội đứng giữa thiên nhiên, cớ gì em lại chăm chú nhìn thế giới qua ống kính máy ảnh ? Việc gì phải ngồi sầu muộn bên vệ cỏ vì để lỡ chỉ một khoảnh khắc đẹp , trong khi cùng lúc ấy em có thể tận hưởng vô số khoảnh khắc vô giá khác?”. Quả thật, khi bạn mải mê với máy ảnh, với các thiết bị công nghệ, bạn đánh mất nhiều giá trị đích thực của cuộc sống .Vì : – Khi bạn hòa mình vào cuộc sống bạn sẽ nhận được nhiều điều tốt đẹp : cảm xúc thăng hoa đem đến cho bạn nguồn sáng tạo trong học tập và công việc , mở rộng các mối quan hệ ;  được nghe nhiều , thấy nhiều, được chạm vào thực tế, có được những kinh nghiệm quý báu … – Bằng chứng : tuổi trẻ của Rose Nguyễn , của anh Nguyễn Vương Trường Thành đi nhiều nơi, đến với nhiều quốc giả để trải nghiệm, chủ động thâm nhập vào thực tế cuộc sống để làm giàu cảm xúc và kiến thức cho bản thân … 3. Mở rộng vấn đề : – Phê phán: Trong xã hội hiện đại, và nhất là đối với bạn trẻ như tác giả viết “ Những cư dân thành thị như em thường dành 90% quỹ thời gian trong ngày để làm việc, học tập, sinh hoạt trong nhà, trước màn hình tivi và máy tính”. Mọi lí do cho việc sống ảo , phụ thuộc vào máy ảnh, thiết bị công nghệ đều là biện minh cho thói quen lười biếng, nhốt mình trong “vùng cấm an toàn” . – Nhận thức đúng, hành động đúng : Vậy chúng ta hãy cùng nhắc nhở nhau : đóng màn hình lại, rời máy tính, bước ra ngoài để cảm nhận cuộc sống..
Kết bài	Đoạn trích từ  “Nếu biết trăm năm là hữu hạn ” (Phạm Lữ Ân) là những lời nhắc khẽ của người đã sống từng trải , mong muốn tuổi trẻ có thái độ sống tích cực hơn : hãy khoác ba lô lên và đi

 

Câu  2 ( 7đ) : Trong “Nghĩ về nghề, nghĩ về thơ, nghĩ …”, tác giả Chế Lan Viên viết : “ Câu thơ ư , là cách chuyền lửa qua muôn đời”.

Hãy viết về ngọn lửa mà em nhận được từ một bài thơ  yêu thích với những câu thơ mà em tâm đắc.

GỢI Ý

Giải thích

Thơ là tiếng nói của trái tim người nghệ sĩ, là giây phút “thần hứng” của nhà thơ trước cuộc sống.

Lửa trong câu thơ: là nội dung tư tưởng, là cảm xúc thiết tha mãnh liệt của nhà thơ (tình yêu quê hương đất nước, tình cảm gia đình, tình đồng đội …). Thời đại nào có “lửa” của thời đại đó, tùy theo cảm hứng sáng tác của tác giả mà những ngọn lửa trong thơ gửi đến bạn đọc có khác nhau: lửa yêu nước, tự hào dân tộc; lửa của tình cảm gia đình, tình đồng đội …

Nhà thơ Chế Lan Viên khẳng định sức mạnh lan tỏa của thơ ca đối với đời sống tinh thần con người.

Bàn luận – Chứng minh: Ngọn lửa qua bài thơ Bếp lửa (Bằng Việt)

Ngọn lửa đến từ hình ảnh người bà cùng những kỉ niệm tình bà cháu trong hồi tưởng của tác giả: Những từ ngữ “bà bảo”, “bà dạy”, “bà chăm” đã diễn tả một cách sâu sắc tấm lòng đôn hậu, tình thương bao la, sự chăm chút của bà đối với cháu nhỏ. Với sự bình tĩnh, vững lòng, bà đã trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cháu vượt qua mọi thử thách khốc liệt của chiến tranh. “Bếp lửa bà nhen” sớm sớm chiều chiều đã sáng bừng lên thành ngọn lửa bất diệt, ngọn lửa của tình thương “luôn ủ sẵn”, ngọn lửa của niềm tin vô cùng “dai dẳng” bền bỉ và bất diệt.

Ngọn lửa đến từ tình cảm thấm thía cháu dành cho bà: Cuộc đời mới thật vui, thật đẹp với “ngọn khói trăm tàu, ngọn lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả”, nhưng cháu vẫn không nguôi nhớ bà, không bao giờ quên quá khứ, không bao giờ quên được hình ảnh bà với bếp lửa của một thời thơ ấu nghèo khổ, gian nan mà ấm áp nghĩa tình.

Ngọn thửa được thắp lên từ chính hình tượng nghệ thuật trung tâm – bếp lửa bà nhen: Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc về bà, trở thành điệp khúc mở đầu bài thơ gợi hình ảnh quen thuộc trong mọi gia đình, vừa ấm áp giữa cái lạnh của “chờn vờn sương sớm”, vừa thân thương với bao tình cảm “ấp iu nồng đượm”, vừa gợi ra bàn tay kiên nhẫn, khéo léo và tấm lòng của người nhóm bếp. Hình ảnh này đã đánh thức dòng cảm xúc hồi tưởng của cháu về bà, trải qua “biết mấy nắng mưa” vẫn nhóm bếp mỗi sớm mai.

Đánh giá, mở rộng vấn đề bàn luận

Nhận định của nhà thơ Chế Lan Viên đặt ra yêu cầu người nghệ sĩ phải trải mình trong “lửa” của cuộc sống, phải cháy hết mình trong câu thơ. Để “chuyển” được “lửa” đến bạn đọc, người nghệ sĩ phải :

– Trải mình trong “lửa” của cuộc sống, phải cháy hết mình trong câu thơ.

=> Nghệ sĩ phải có “tâm”, có “tài” .

– Nhận định của nhà thơ Chế Lan Viên hướng đến nhiệm vụ của người sáng tác đồng thời khơi gợi nơi bạn đọc sự đồng điệu, đồng sáng tạo với nhà thơ để “câu thơ”, bài thơ tiếp tục thăng hoa trong đời sống con người.

-Bạn đọc (nói chung), bản thân em ( nói riêng) khi nhận được ngọn lửa từ tác phẩm thơ, cần phải làm gì để “lửa” ấy tiếp tục “chuyền muôn đời”?

ĐỀ THAM KHẢO SỐ 2

ĐỀ THAM KHẢO THI HỌC SINH GIỎI MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian : 150 phút

 

Câu 1  : (3 đ)                               TỔ QUỐC EM HÌNH GÌ ?

Nếu có một bài văn ra đề rằng : Đất nước em hình gì ? Em sẽ trả lời như thế nào ? Có phải là :

Có phải hiện hình trong em là đất nước hình bông lúa ? Để em xót xa nhiều dáng mẹ dáng cha một nắng hai sương nuôi em ăn học ? Để em mang trong mình hồn xứ sở khi em lớn khôn đi khắp mọi miền ? Để em ơn nghĩa với bà con , với Đồng bào đã góp sức lực, góp dáng hình trong mỗi bước em đi ? Có phải là đất nước em mang hình tia chớp ? Để em không quên một thời đạn bom, một thời anh dũng .Để em không quên một xứ sở khó nhọc quanh năm trông trời, trông đất, trông mây, trong mỗi giấc ngủ của ông cha cũng ám ảnh mưa nguồn chớp bể ? Có phải đất nước em hình chim câu ?Để mơ mãi quê hương thanh bình , không cảnh loạn lạc , cảnh đầu rơi máu chảy, mẹ đợi con , vợ chờ chồng trong biệt li , không hẹn ngày về ? Có phải đất nước em hình chim câu cũng là để cho em mong đợi đất nước có một ngày vỗ cánh ? Có phải đất nước em hình mái tranh nghèo che nắng che mưa, che cả dải đất nép mình bên bờ biển Đông ( Đỉnh của mái nhà cũng từ Lũng Cú, Hà Giang). Để em cảm động hơn về tình người “Nhiễu điều phủ lấy giá gương”. Để em tự tin hơn về thành tựu xóa đói giảm nghèo suốt mấy năm qua .

Và cứ thế trong mỗi trái tim Việt có một dáng hình nước Việt . Nên chăng mỗi lớp học phải treo một bản đồ Việt Nam ở nơi cao nhất, trang trọng nhất phía trên bảng đen, đập vào mắt các em mỗi ngày, mỗi giờ khi hướng lên bảng, để luôn khắc sâu trong tim mình hình chữ S này ? Để nhắc nhở em chăm học, để nhắc nhở em danh dự và trách nhiệm của một công dân nước Việt ? Bởi không chỉ biết Tổ quốc em hình gì, điều quan trọng hơn em còn phải biết hóa thân vào dáng hình xứ sở .     ( Trích “Tôi muốn hỏi em : về sau thế nào ?” – Đoàn Công Lê Huy)

Nếu có ai hỏi rằng : Đất nước em hình gì ? Em sẽ trả lời như thế nào ?

Em hãy chọn một trong bốn hình ảnh về đất nước được nhắc đến trong văn bản trên để trả lời câu hỏi bằng văn bản nghị luận ngắn.

 Câu 2 ( 7đ) “Một giọt mực có thể làm vạn người suy nghĩ, Một cuốn sách hay có thể thay đổi số phận biết bao người.” Lord Byron – nhà thơ người Anh .

Hãy viết bài văn cảm nhận một cuốn sách hay ( một tác phẩm đặc sắc) mà theo em đã khiến vạn người suy nghĩ, và có khả năng thay đổi số phận con người .

GỢI Ý

Câu 1:

MỞ BÀI :

– Dẫn dắt vào đề : Hình ảnh quê hương đất nước luôn hằn sâu trong trái tim mỗi người.

– Trích dẫn đề bài : Nếu có ai hỏi rằng : đất nước em hình gì ? Xin thưa : đất nước em hình ….

THÂN BÀI

Vấn đề bàn luận	Đất nước hình bông lúa	Đất nước hình tia chớp	Đất nước hình chim câu	Đất nước hình mái tranh nghèo.
Giải thích	Hình bông lúa : tượng trưng nền kinh tế nông nghiệp của đất nước mình – vất vả khó nghèo.	Hình tia chớp : tượng trưng chiến tranh, mưa bão suốt những tháng năm dài .	Hình chim câu : tượng trưng hòa bình , khát vọng vươn lên.	Hình mái tranh nghèo : tượng trưng sự đoàn kết, đùm bọc của nhân dân cả nước.
Bàn luận ( dẫn chứng, đánh giá vấn đề )	+ Trong quá khứ : Cuộc sống đồng bào gắn với đất đai, một nắng hai sương vẫn đói nghèo trong rơm rạ. + Trong hiện tại : Bông lúa Việt Nam ngẩng cao đầu  hòa nhập với thế giới . + Trong tương lai : Cây lúa Việt Nam trở thành biểu tượng sức mạnh con người Việt Nam	+ Tia chớp khiến đất nước giật mình vì bão giông , vì mưa bom đạn pháo . Đất nước mình như chưa bao giờ ngơi nghỉ , phải đối mặt với biết bao biến cố . + Nhân dân ta đã biến tia chớp đáng sợ thành ánh sáng xanh của niềm tin và hi vọng .	+ Bầu trời bình yên để cánh chim câu bay lên , bỏ lại sau lưng những thương đau mất mát mà chiến tranh gây ra. + Lịch sử dân tộc  sang trang mới : lấp hố bom , xóa vết sẹo chiến tranh để xây dựng cuộc sống, để vươn lên hội nhập với thế giới .	+ Đất nước như bà mẹ  đông con dưới mái tranh nghèo . Những người con của mẹ vẫn yêu thương đùm bọc để vượt qua bao gian khó . + Rồi đây mái tranh nghèo sẽ được các con của mẹ dựng thành tòa nhà cao ngang tầm thế giới , dựng bằng chính sức lực, trí tuệ của các con , dựng bằng chính nội lực của cả dân tộc .
Nhận thức, hành động đúng .	+ Tự hào về bông lúa Việt Nam : mang hình ảnh biểu tượng bông lúa đi khắp thế giới , thể hiện niềm tin yêu với quê hương xứ sở . + Phê phán : không ít người tự ti dân tộc , chê quê hương nghèo mà vọng ngoại .	+ Học sinh phải biết nhớ về công ơn của các bậc tiền nhân đã dày công xây dựng và bảo vệ đất nước qua những ngày bão dông lịch sử . + Phê phán : không ít bạn trẻ thờ ơ , vô ơn với quá khứ dân tộc, chỉ biết thỏa mãn những đòi hỏi cá nhân .	+ Học sinh phải trân trọng cuộc sống bình yên hôm nay, góp phần dựng xây đất nước phồn vinh, để đất nước cất cánh bay lên như cánh chim câu thong dong trên bầu trời hạnh phúc. + Phê phán : không ít bạn trẻ  chưa trang bị cho mình những kiến thức và kĩ năng để hội nhập với thời đại 4.0. Điều này khiến đất nước khó cất mình vươn cao .	+ Học sinh phải học cách yêu thương đùm bọc, chia sẻ với mọi người xung quanh mình . + Học sinh có ý thức xây dựng mái nhà chung thật vững chắc . + Phê phán : không ít bạn trẻ vô tâm , thờ ơ với cái khó cái khổ của đồng bào mình .

KẾT BÀI : Bằng tình yêu quê hương tha thiết, trong trí tưởng tượng mỗi người hình dáng đất nước hiện ra mang theo những kí ức ngọt ngào, những điều thiêng liêng cất giữ. Từ đó, chúng ta biết tự nhắc mình làm được điều gì đó cho quê hương.

Câu 2 :

A.Mở bài

– Nêu vai trò nhà văn và ý nghĩa quan trọng của tác phẩm văn học đối với đời sống tinh thần của con người ..

– Trích dẫn câu nói của nhà thơ Lord Byron.

– Giới thiệu tác phẩm em chọn để chứng minh : “Con mèo dạy hải âu bay” (Luis Sepulveda).

B.Thân bài

1. Giải thích :

– Một giọt mực có thể làm vạn người suy nghĩ : nội dung tư tưởng mà nhà văn gửi vào trong tác phẩm, những vấn đề mà nghệ sĩ đặt ra khiến mọi người phải cảm nhận và ngẫm nghĩ

– Một cuốn sách hay có thể thay đổi số phận biết bao nhiêu người : hướng đến chức năng nhận thức, chức năng giáo dục của văn học.

=> Cả câu nói : Nhà thơ người Anh – Byron muốn đề cao vai trò trách nhiệm của người cầm bút : sáng tác phải hướng đến những vấn đề thiết thực của cuộc sống mà bạn đọc quan tâm, khơi gợi sự đồng cảm, đồng sáng tạo của họ, đồng thời tác phẩm phải là ngọn lửa nhỏ đủ thức tỉnh, đủ soi sáng để bạn đọc tự thay đổi chính mình , thay đổi số phận mình theo hướng tích cực hơn.

Chứng minh nhận định : Chọn tác phẩm để chứng minh nhận định.

a) Khái quát : Tác giả – hoàn cảnh sáng tác – nội dung chính :

Do một tai nạn, hải âu mẹ chỉ kịp giao quả trứng cho mèo đen béo ú Zorba và bắt nó hứa không ăn quả trứng, chăm sóc cho đến khi chim non nở ra và đặc biệt là …dạy chim non biết bay. Mèo đen Zorba đã nghiêm túc hoàn thành  lời hứa với con hải âu mẹ. Bé chim non ra đời, trưởng thành trong sự bảo vệ của cộng đồng mèo ở bến cảng Hamburg. Và cuối cùng, Lucky – tên của bé hải âu , cũng đã cất đôi cánh bay về đại dương bao la – ngôi nhà của những chú hải âu.

Tác phẩm “Con mèo dạy hải âu bay ” (Luis Sepulveda) đã khiến vạn người trầm ngâm suy nghĩ về sức mạnh của tình yêu thương .

– Mượn tiếng nói  loài vật , nhà văn đề cao tình yêu thương ở muôn người, muôn vật muôn loài .

+  Vì tình yêu thương, mèo ú Zorba quan tâm đến con vật đáng thương sắp qua đời – chim hải âu mẹ. Và cũng chính tình yêu thương , nó nhận lời giao phó của chim mẹ trước lúc lâm chung mà chính mèo ú biết rằng rất khó : không ăn trứng chim non, chăm sóc cho trứng nở và cuối cùng dạy chim non bay .

+ Sức mạnh của tình yêu thương đã giúp mèo ú  vượt qua tất cả , vượt qua sự ích kỉ vốn có ở muôn loài . Tình yêu thương lan tỏa cả cộng đồng mèo ở bến cảng Hamburg , chúng cùng chăm sóc và dạy dỗ kẻ không cùng đồng loại, không cùng tập tính :

+ “Chúng ta đã bảo vệ con từ khoảnh khắc con mổ vỡ lớp vỏ trứng ra đời. Chúng ta đã dành cho con sự chăm sóc mà không hề nghĩ tới việc biến con thành một con mèo. Chúng ta yêu con như yêu một con hải âu. Thật dễ dàng để chấp nhận và yêu thương một kẻ nào đó giống mình, nhưng để yêu thương ai đó khác mình thực sự rất khó khăn, và con đã giúp chúng ta làm được điều đó. Con là con chim hải âu, và con phải sống cuộc đời của một con hải âu, Con phải bay …”. Những lời gan ruột mà mèo ú Zorba thay mặt cộng đồng mèo ở cảng Hamburg nói với Lucky – chú chim hải âu non , khiến hàng vạn bạn đọc phải ngẫm nghĩ về mối quan hệ con người trong cuộc sống : thực sự yêu thương một con người không phải chỉ vì là đồng loại , chăm sóc dạy dỗ một người nào đó không phải chỉ là hướng họ trở thành một kiểu người mà mình cho là tốt nhất. Tình yêu thương thật sự là phải biết chấp nhận, đồng cảm với bản chât chính của con người ấy .

Tác phẩm “Con mèo dạy hải âu bay” đã thay đổi số phận biết bao người .

– Thông điệp tình yêu thương mà nhà văn gửi vào câu chuyện đã đánh thức bạn đọc những tình cảm đẹp, cao thượng, trong sáng . Từ đó, mỗi người có cách nhìn, cách nghĩ tốt đẹp hơn với muôn người, muôn loài …

– Từ tình yêu thương giản dị của cộng đồng mèo ở bến cảng Hamburg, hàng vạn người sẵn sàng chìa tay nâng đỡ hàng vạn mảnh đời khốn khó neo đơn…hạt giống yêu thương gieo trồng khắp mặt đất …

3.Đánh giá – mở rộng :

– Nhà văn phải thực sự có tài và có tâm mới có thể làm vạn người suy nghĩ, thay đổi số phận biết bao nhiêu người . Lao động chữ nghĩa một cách công phu, nhà văn và tác phẩm của họ bất tử theo thời gian .

KẾT BÀI : Khẳng định câu nói của nhà thơ Byron và giá trị tác phẩm

ĐỀ THAM KHẢO SỐ 3

ĐỀ THAM KHẢO THI HỌC SINH GIỎI MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian : 150 phút

Câu 1: (3,0 điểm)

            Trên thực tế, nơi hành tinh hoàng tử bé sống, cũng như trên tất cả những hành tinh khác, có cả cây tốt lẫn cây xấu. Thành thử mới có hạt giống tốt của cây tốt và hạt giống xấu của cây xấu. Nhưng các hạt giống thì chẳng nhìn thấy được. Chúng ngủ trong lòng đất bí ẩn cho đến khi bất chợt một trong số chúng hứng khởi muốn tỉnh dậy. Vây là nó vươn vai và thoạt đầu chỉ rụt rè nhú lên một cái đọt nhỏ vui tươi vô hại hướng về phía mặt trời. Nếu đó là một mầm củ cải hoặc là một mầm hoa hồng thì ta cứ mặc nó mọc thế nào tùy ý. Nhưng, nếu đó là một cây xấu thì phải nhổ đi tức khắc, ngay khi nào nhận dạng được nó.

(Hoàng tử bé – Antoine De Saint Exupery)

Từ câu kết của đoạn văn trên, hãy viết bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy thi) bàn về việc từ bỏ một thói quen xấu.

Câu  2

Trong những giai thoại về thi sĩ lừng danh Basho (Nhật Bản), tương truyền có một mẩu chuyện rất thú vị. Một nhà thơ trẻ mang bài thơ mới sáng tác tới gặp Basho để nhờ ông góp ý. Bài thơ như sau:

Con chuồn chuồn đỏ

Ngắt đi đôi cánh

Quả ớt

Basho mỉm cười và bảo: “Đó không phải là thơ”. Ông đề nghị thi sĩ kia chỉnh lại như sau:

Quả ớt

Chắp thêm đôi cánh

Con chuồn chuồn đỏ

Từ câu chuyện trên, em  hãy viết bài văn với nhan đề: “Văn học đem đến những phát hiện diệu kì”.

Gợi ý

Câu 1: (3,0 điểm)

Giải thích vấn đề

Tật xấu được hiểu thói quen không tốt ảnh hưởng xấu đến bản thân và mọi người xung quanh. Có khi là những việc nhỏ như trễ hẹn, vứt rác bừa bãi, có khi đó là chuyện lớn hơn như thói quen văng tục, nóng nảy…

Với câu kết trên, tác giả đã khẳng định: Việc ngăn ngừa hạt giống xấu phát triển phải kiên quyết ngay khi “vừa nhận dạng nó”. Tật xấu của con người cũng cần có thái độ dứt khoát nhổ bỏ tận gốc rễ.

Bàn luận vấn đề

Có người cho rằng: “Thói quen xấu ban đầu như khách qua đường, sau đó trở thành bạn thân ở chung nhà; cuối cùng trở thành ông chủ nhà khó tính”. Tật xấu nếu không từ bỏ ngay nó sẽ dần dần điều khiển con người trong mọi hoàn cảnh.

Tật xấu dẫn đến ảnh hưởng tiêu cực cho bản thân, tổn thương người khác, làm tan vỡ hạnh phúc gia đình và để lại nhiều hậu quả cho xã hội.

Thói quen xấu khi có điều kiện phát triển sẽ thành tội ác, hơn thế, cái xấu bao giờ cũng dễ lây lan trong cộng đồng.

Bài học nhận thức và hành động

Trong xã hội hiện đại, tật tính xấu của con người lại càng dễ lây lan hơn: nghiện mạng xã hội, phung phí thời gian… Không ít người cho rằng những thói quen xấu nhỏ nhặt không ảnh hưởng nhiều nên mặc nhiên thể hiện mọi lúc mọi nơi.

Do vậy bạn trẻ cần phải tự soi bản thân mỗi ngày để không bị tiêm nhiễm những tât xấu, luôn tự nhắc bản thân, nhắc người khác không sa vào thói xấu mà hỏng cả đời mình, làm hại gia đình và xã hội.

Câu 2 :

Giải thích

Câu chuyện về Basho và thi sĩ trẻ đã đề cập đến yêu cầu của hoạt động sáng tác văn học: khởi nguồn từ cuộc sống thực (con chuồn chuồn đỏ, quả ớt) nhưng tác phẩm phải có những phát hiện độc đáo, phải nắm bắt và tái hiện ấn tượng những khoảnh khắc diệu kì của hiện thực (nếu quả ớt được chắp đôi cánh sẽ trở thành con chuồn chuồn đỏ).

Nói cách khác, những phát hiện thú vị, gây ngạc nhiên, có sức tác động mạnh mẽ đến cảm quan thẩm mĩ của độc giả trở thành phẩm chất rất quan trọng của những sáng tác văn học có giá trị.

Bàn luận – Chứng minh

Việc liên tục tạo ra cái mới trở thành yêu cầu tiên quyết đối với mọi hoạt động sáng tạo/ sáng tác; tác phẩm văn học cũng không thể nằm ngoài qui luật ấy. Sức hấp dẫn của văn học phần lớn cũng đến từ những phát hiện độc đáo được chuyển tải trong tác phẩm.

Tác phẩm văn học không sao chép mà là phản ánh hiện thực một cách chọn lọc và gắn liền với quá trình điển hình hóa, với tài năng sáng tạo của từng nghệ sĩ. Nhờ vậy, đời sống in bóng trong nghệ thuật ngôn từ trở nên sống động, gợi mở được những chiều kích khám phá mới mẻ.

Tác phẩm văn học trước hết phải làm thỏa mãn các nhu cầu thẩm mĩ của con người, phải đem lại cho độc giả sự bất ngờ, thú vị từ những hình tượng nghệ thuật độc đáo, từ những chi tiết ngỡ giản đơn mà giàu ý nghĩa, thậm chí chỉ là một câu văn diễn đạt mới mẻ, một từ dùng được “lạ hóa”.

Chứng minh bằng những trải nghiệm khi đọc tác phẩm: Học sinh từ việc cảm nhận các tác phẩm đã đọc mà chỉ ra tính đúng đắn của vấn đề đang giải quyết. Cảm nhận của học sinh cần chân thành, tinh tế, sâu sắc. Khuyến khích những bài viết cho thấy những phát hiện độc đáo của nhà văn đã thực sự gây ngạc nhiên, có sức tác động mạnh mẽ đến người làm bài.

Đánh giá, mở rộng vấn đề bàn luận

Dù cung cấp những phát hiện độc đáo đến đâu, dù gây bất ngờ thú vị đến mức nào thì chân giá trị của một tác phẩm vẫn phải thể hiện qua tính chân thực của sự phản ánh, qua những trăn trở, băn khoăn, những rung động sâu xa của nhà văn trước hiện thực.

Để nắm bắt thành công những phát hiện tinh tế, kì diệu mà tác phẩm mang đến, người đọc phải tiếp nhận tác phẩm bằng tất cả sự tích cực, sáng tạo. Hơn thế, người đọc phải hiểu rằng không thể tùy tiện bóp méo ý nghĩa của tác phẩm với những phát hiện, những cách hiểu thiếu căn cứ.

ĐỀ THAM KHẢO SỐ 4

ĐỀ THAM KHẢO THI HỌC SINH GIỎI MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian : 150 phút

Câu 1: (3,0 điểm)

Đồng dao Scotland : Bạn có thiếu một cái đinh không ?

Thiếu một cái đinh , rơi một cái móng ngựa.

Rơi một cái móng ngựa, hỏng một con ngựa chiến;

Hỏng một con ngựa chiến, thua một trận chiến tranh

Thua một trận chiến tranh, mất cả một đất nước…

Bài đồng dao đem đến cho mọi người một kinh nghiệm sống quý báu : đừng xem thường những chi tiết tưởng chừng nhỏ nhặt trong cuộc sống , trong công việc.

Viết bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về lời khuyên trên.

Câu 2 ( 7đ)

Nhà văn K.G. Pautovski cho rằng: “Sáng tác là đem liên tưởng của mình đến với bạn đọc. Liên tưởng của người đọc bắt gặp được liên tưởng của nhà văn càng nhanh nhạy, càng sâu sắc bao nhiêu thì hiệu quả tiếp nhận càng cao bấy nhiêu”.

Với những trải nghiệm trong quá trình đọc văn và học văn, em suy nghĩ như thế nào về ý kiến trên?

Gợi ý

Câu 1 ( 3đ)

a ) Giải thích :

– Lời bài hát đồng dao của người Scotland bắt đầu từ truyền thuyết về cuộc tranh ngôi vị hoàng đế giữa Richard III và bá tước Henry. Chỉ vì thiếu một cái đinh ở móng ngựa mà Richard III bị ngã ngựa, tử chiến .

– Từ lời bài hát đó, người Scotland nhắc nhở nhau : sự cẩn trọng trong mọi việc ta làm, lời ta nói để tránh sự tổn thất lớn lao. Ngược lại, chỉ cần mỗi ngày thay đổi một chi tiết nhỏ là cuối cùng sẽ có sự thay đổi tích cực, lớn lao.

b) Bàn luận – đánh giá

– Bài đồng dao cho thấy : chỉ mất một cái đinh kéo theo bao điều bất trắc ( rơi một cái móng ngựa, hỏng một con ngựa chiến, thua một cuộc chiến, cuối cùng mất nươc). Chỉ vì một chi tiết nhỏ nhặt có thể khiến một quốc gia đổi chủ.

– Trong cuộc sống hàng ngày, biết bao điều sơ suất khiến nhiều người phải trả giá : bác sĩ sơ suất để lại gạc trong bụng bệnh nhân dẫn đến tai tiếng cho cả bệnh viện, người giáo viên sơ suất khi chấm thi khiến một thí sinh lỡ cơ hội trong tương lai …

– Những sơ suất đó là điều mà không ai muốn , nhưng nó vẫn cứ xuất hiện nếu ta quá tự tin dẫn đến thiếu cẩn trọng.

– Người ta thường chủ quan xem thường những chi tiết nhỏ nhặt mà không nghĩ đến những tác hại lớn lao và mình cùng nhiều người khác phải trả giá.

– Mỗi người trong một tập thể có vị trí , công việc khác nhau nhưng cùng liên đới trách nhiệm. Vì thế nên tránh sơ suất, bỏ sót những chi tiết .

– Tuy nhiên, thành công cũng từ những chi tiết nhỏ nhặt nếu ta tích lũy từng chút mỗi ngày .

– Cuối cùng, chúng ta , mỗi người nhớ đừng “đánh rơi một chiếc đinh” nào trong mọi việc ta làm, trong mỗi lời ta nói . Người xưa dạy “cẩn tắc vô ưu” là như vậy.

Câu 2 :

Giải thích

Với K.G. Pautovski, người đọc lấy địa vị xứng đáng của mình khi ông cho biết hiệu quả nghệ thuật của tác phẩm càng cao khi những điệu hồn đồng điệu tìm đến nhau, khi “liên tưởng của người đọc bắt gặp được liên tưởng của nhà văn” một cách “nhanh nhạy, sâu sắc”.

Và cũng theo cây bút truyện ngắn nổi tiếng này, nhà văn phải “đem liên tưởng của mình đến với bạn đọc” thì tác phẩm mới có sức sống lâu bền, mới đi trọn hành trình kết nối những trái tim.

Ý kiến này đề cao vai trò của họ, thậm chí xem đó như là yếu tố quyết định đến việc nằm ngoài qui luật suy tàn của tác phẩm. Điều đó đã tạo ra hấp lực buộc chúng ta phải trả lời về vị trí đứng của người đọc, của bản thân ta trong bao la nẻo đường văn học đang mở ra nhiều lối rẽ.

Bàn luận – Chứng minh

Tác phẩm văn học không phải là sản phẩm của riêng nhà văn, khi được người đọc tiếp nhận thì nó mới trở nên hoàn chỉnh. Rõ ràng tác phẩm được hoàn thành là do nhà văn nhưng được hoàn tất là do nơi người đọc. Ý nghĩa của tác phẩm chỉ được sản sinh qua sự tương tác giữa văn bản và người đọc.

Tác phẩm văn học như là sản phẩm sơ lược với những chỗ trống và những sự việc chưa xác định, giống như một bộ xương. Thông qua sự cụ thể hoá (đọc) mà những chỗ trống trong tác phẩm được bù lấp như bộ xương được đắp thêm da thịt. Do đó, Pautovski đã có lí khi khẳng định vai trò của người đọc đối với tác phẩm. Bằng hoạt động giải mã văn bản, độc giả đánh thức những tiềm năng, làm sống dậy những ý nghĩa ẩn tàng trong các tầng bậc kết cấu văn bản.

Tác phẩm phải luôn luôn mang tính đối thoại. Nói đến sáng tạo và tiếp nhận là nói đến cuộc đối thoại giữa tác giả và người đọc thông qua tác phẩm, sau đó là giữa người đọc và tác phẩm đó. Điều đó nói lên nhu cầu được giao tiếp, trao đổi, giãi bày, thông cảm chia sẻ giữa người với người. Văn học là nhịp cầu cho giao lưu và là cánh cửa để đối thoại. Và cũng chính vì điều đó, một người viết phải luôn chú ý hướng tác phẩm của mình đến với độc giả, không thể xa rời độc giả.

Chứng minh bằng những trải nghiệm khi đọc tác phẩm: Học sinh từ việc cảm nhận các tác phẩm đã đọc mà chỉ ra tính đúng đắn của vấn đề đang giải quyết. Cảm nhận của học sinh cần chân thành, tinh tế, sâu sắc. Khuyến khích những bài viết cho thấy những sự gặp gỡ với nhà văn đã thực sự gây tác động mạnh mẽ đến người làm bài.

Đánh giá, mở rộng vấn đề bàn luận

Nhà văn cần tránh khuynh hướng phức tạp hóa tác phẩm, khiến nó trở nên xa lạ với người đọc nhưng cũng tránh việc đơn giản hóa làm mất đi sự chiều sâu của văn chương, không tạo được sức hấp dẫn với độc giả.

Muốn trở thành nhân tố của quá trình giao tiếp văn học, người đọc phải tiếp nhận tác phẩm bằng tất cả tính tích cực, chủ động. Và để có được điều đó, người đọc phải có vốn sống và những kinh nghiệm nghệ thuật nhất định, bao hàm trong đó sự hiểu biết về tính đặc thù của văn học.