Đề tham khảo thi vào 10 của TRƯỜNG THCS NGOẠI NGỮ

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN CẦU GIẤY TRƯỜNG THCS NGOẠI NGỮ (Đề thi gồm có 04 trang)

KÌ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT THEO CHƯƠNG TRÌNH GDPT 2018 Môn: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

– Họ và tên thí sinh: ………………………..

– Số báo danh: ……………………………..

I.PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) 

Đọc văn bản sau:

CHUYỆN BỮA TIỆC ĐÊM Ở ĐÀ GIANG*

*Nguyên văn: Đà Giang¹ dạ ẩm ký

Năm Bính Dần (1386), vua Trần Phế Đế đi săn, đỗ lại trên bờ bắc sông Đà, đêm mở bữa tiệc ở trong trướng. Có một con cáo từ dưới chân núi đi về phía nam, gặp một con vượn già, nhân bảo:

– Vua tôi Xương Phù² vào rừng săn bắn, để ý vào bọn ta lắm đó. Tính mệnh các loài chim muông, thật là treo ở sợi dây cung. Nếu tuyết chưa xuống, gió chậm về, mình sẽ nguy mất, nếu không vẫy đuôi xin thương thì ắt bị cày sân lấp ổ. Tôi định đến kiếm một lời nói để ngăn cản, bác có vui lòng đi với tôi không?

Vượn già nói:

– Nếu bác có thể đem lời nói mà giải vây được, đó thật là một việc hay. Nhưng chỉ e nói năng vô hiệu, họ lại sinh nghi, trốn sao khỏi cái nạn thành cháy vạ lây, há chẳng nghe câu chuyện hoa biểu hồ tinh ngày trước³?

Con cáo nói:

– Những người theo nhà vua đi săn, phần nhiều là võ nhân, bụng không bác vật như Trương Hoa⁴, mắt không cao kiến như Ôn Kiệu⁵, vậy chắc không việc gì mà sợ.

Bèn cùng nhau hóa làm hai người đàn ông mà đi, một người xưng là tú tài họ Viên⁶, một người xưng là xử sĩ họ Hồ⁷ đương đêm đến gõ cửa hành cung, nhờ kẻ nội thị chuyển đệ lời tâu vào rằng:

– Tôi nghe thánh nhân trị vì, càn khôn trong sáng, minh vương sửa đức, chim muông hòa vui. Nay chúa thượng đương kỳ thái hạnh, làm chủ dân vật, tưởng nên mở lưới vơ hiền, giăng chài vét sĩ, đương gội thì quấn mái tóc, lên xe thì dành bên tả⁸, đem xe bồ ngựa tứ sẵn những người hiền trong chỗ quê lậu, lấy lễ hậu lời khiêm đón những kẻ sĩ trong đám ẩn dật, khiến trong triều nhiều bậc lương tá để ban ân trạch cho sinh dân, đưa tất cả cuộc đời vào cõi nhân thọ. Cớ sao lại đi săn gấu bắt thỏ, tranh cả công việc của chức Sơn ngu⁹ như vậy!

Bấy giờ vua say rượu đương muốn đi nằm, sai thủ tướng Quý Ly mời hai người vào tiếp đãi, ở phía dưới thềm khách, và hiểu bảo cho biết săn bắn là phép tắc đời xưa, sao lại nên bỏ.

Hồ nói:

– Đời xua đuổi loài Tề tượng là để trừ hại, mà mở cuộc sưu miêu¹⁰ là để giảng võ. Chuyện đi săn Vị Dương là vì một ông già không phải vì gấu cũng không vì hùm¹¹. Vì sự phô phang quân lính mới có cuộc săn ở đất Hồng¹². Vì sự phô phang cầm thú mới có cuộc bắn ở Trường Dương¹³, Nay thì không thế, đương mùa hạ mà giở những công việc khổ dân, là không phải thời, giày trên lúa để thoả cái ham thích săn bắn là không phải chỗ; quanh đầm mà vây, bọc núi mà đốt, là không phải lẽ, ngài sao không tâu với thánh minh, tạm quay xa giá, đề khiến người và vật đều được bình yên!

Quý Ly nói:

– Không nên.

Hồ nói:

– Đó là tôi thương những giống chim hèn muông yếu và xin nài cho chúng. Chứ còn những giống tinh khôn lanh lẹn thì tự nhiên chúng biết xa chạy cao bay đàng nam núi Nam, đàng bắc núi Bắc, há chịu trần trần một phận ấp cây đâu!

Quý Ly nói:

– Nhà vua đi chuyến này, không phải vì ham thích chim muông, chỉ vì nghe ở đây có giống hồ tinh nghìn tuổi, nên ngài muốn đại cử đến để tiễu trừ, khiến loài yêu gian không thể giở trò xằng bậy được, còn các loài khác không can dự gì.

Viên đưa mắt cho Hồ rồi mỉm cười. Quý Ly hỏi cớ, Hồ chợt đáp:

– Hiện giờ sài lang đầy đường lấp lối, sao lại lo đi hỏi đến giống hồ ly?

Quý Ly nói:

– Ngài nói vậy là ý thế nào?

Hồ nói:

– Hiện nay thánh hóa chưa khắp, bờ cõi chưa yên: Bồng Nga¹⁴ là con chó dại, cắn càn ở Nam phương, Lý Anh¹⁵ là con hồ ođối gầm thét ở tây bắc. Ngô Bệ¹⁶ ngông cuồng, tuy đã tắt, Đường Lang¹⁷ lấm lét vẫn còn kia, sao không giương cái cung thánh nhân, tuốt lưỡi gươm thiên tử, lấy nhân làm yên khấu, lấy nghĩa làm chèo lái, lấy hào kiệt làm nanh vuốt, lấy trung tín làm giáp trụ, cần thận lồng cũi để giá ngự những tướng khó trị, sửa chuốt cung tên để dọa nạt những nước bất phục, tóm bắt giặc giã, đóng cũi giải về, khiến cho gần xa quang sạch. Cớ sao bỏ những việc ấy không làm, lại đi lẩn quẩn ở công việc săn bắn dù được chim muông như núi, chúng tôi cũng lấy làm không phục.

Quý Ly nghe lời, hai người mừng thầm nói:

– Thế là mưu kế có kết quả rồi.

Nhân nâng chén rượu đầy lên uống rồi nói bàn vanh vách, trôi như nước suối, không bị đuối một tí gì cả.

Quý Ly giận nói:

– Ta từng tranh luận với người Trung Hoa, người Chiêm, chưa hề chịu khuất lý bao giờ, thế mà nay phải lúng túng với các gã này. Các gã nếu chẳng phải yêu núi ma rừng thì sao nói năng được nhọn sắc như vậy!

Hai người giận mà nói:

– Ông là thủ tướng đáng lẽ nên tiến dẫn nhân vật để làm đồ dùng cho quốc gia, cớ sao lại ghen người hiền, ghét người tài, há phải là cái nghĩa ở trong Kinh Thư đã nói: “Kẻ khác có tài, coi như ta có!”

Quý Ly đổi nét mặt để xin lỗi và an ủi rằng:

– Tôi nghĩ đương đời bây giờ, hiếm có được hạng người như là các ông. Sao các ông không đốt bỏ tơi nón, từ giã cá tôm, rướn mình con rồng ở Nam Dương¹⁸, đuổi vó ngựa ký của Bàng Thống¹⁹, lập công với đương thế, để tiếng về đời sau. Có chi lại đi nằm chết khô ở chốn hang núi, còn ai người biết đến nữa.

Hai người cười mà rằng:

– Chúng tôi nương mình bên cành khói, náu vết chốn hang mây, ngủ thì lấy cỏ làm đệm êm, khát thì lấy nước suối làm rượu ngọt, vương chân có khói ráng, kết bạn có hươu nai, chỉ biết ăn bách nhai tùng, ngâm trăng vịnh gió, ngõ hầu mới khỏi vướng lưới trần. Ai hơi đâu mà đi lo giúp việc đời dù chỉ nhổ một sợi lông.

Nhân lại nói:

– Chúng tôi vốn là những người phóng lãng, không chịu ở trong vòng ràng buộc. Trước vẫn hay thơ, thường ngâm vang cả hang núi.

Đêm nay bồi tiệc, há lại không có bài nào đế kỷ thực ư?

Hồ bèn ngâm […]

Ngâm xong, từ biệt ra đi. Quý Ly mật sai người rón bước theo sau, khi gần đến lưng chừng núi, thấy cả hai hóa làm con cáo và con vượn mà đi biến mất.

LỜI BÌNH

Than ôi! Trời đất sinh ra mọi loài mà riêng hậu đối với loài người, cho nên người ta là giống khôn thiêng, hơn muôn vật. Tuy phượng hoàng là giống chim thiêng, kỳ lân là giống thú nhân, cũng chỉ là loài vật mà thôi. Cuộc nghị luận ở Đà Giang, cớ sao loài người mà lại phải chịu thua loài vật? Cái đó là vì có duyên cớ. Bởi Quý Ly tâm thuật không chính, cho nên giống yêu quái ở trong loài vật mới có thể đùa cợt như vậy. Chứ nếu chính trực như Ngụy Nguyên Trung, tận trung như Trương Mậu Tiên, thì chúng đã nghe giảng, giữ lửa không rồi, đâu còn dám tranh biện gì nữa. Chao ôi! Nước sông Thương Lương, trong thì để giặt dải mũ, đục thì để rửa chân, đều do tự mình cả đó thôi.

(Nguyễn Dữ, trích Truyền kì mạn lục, tr 157-161, NXB Kim Đồng, TP Hà Nội, 2022)

Chú thích:

*Nguyên văn: Đà Giang dạ ẩm ký

(1) Đà Giang: đời Trần là châu, gồm khu vực hai bên tả, hữu sông Đà, tương đương với miền tây tỉnh Sơn Tây và miền đông tỉnh Phú Thọ, Hoà Bình ngày nay.

(2) Xương Phù: niên hiệu của Trần Phế đế từ 1377 – 1388

(3) Đời vua Huệ Đế nhà Tần, ở mả vua Yên Chiêu Vương có con hồ tinh già và một cây hoa biểu (cây cột gỗ). Hồ tinh một hôm muốn biến làm người học trò, đến nghe Trương Hoa giảng sách, nhân hỏi cây hoa biểu. Hoa biểu nói: “Ông Trương là người trí độ, khó che mắt được, đừng đi mà lại bị nhục, chẳng những hại anh mà lại lụy cả đến tôi nữa. Hồ không nghe, bèn hóa mình đến yết Trương Hoa bàn luận văn chương sử sách, thông hiểu suốt hết. Trương Hoa phải chịu và than rằng: “Thiên hạ đâu lại có người tuổi trẻ thông minh như thế, nếu không là ma quỷ tất là hồ ly”. Sai người đề phòng rất nghiêm ngặt. Sau quan lệnh Phong Thành là Lôi Hoán xui Hoa thử huýt chó săn cho cắn xem sao, nhưng gã kia vẫn không sợ hãi gì cả. Hoa giận nói: “Nó đích thực là yêu rồi, bây giờ chỉ hễ được cây khô nghìn năm mà soi thì hình nó sẽ hiện ra”. Hoán nói: “Cây nghìn năm lấy đâu ra được. Người ta vẫn nói cây hoa biểu trước mồ Chiêu Vương đã trải nghìn năm, nên thử dùng xem sao…”.

(4) Trương Hoa người đất Phương Thành đời nhà Tấn học nhiều xem rộng, cái gì cũng biết, có làm ra sách Bác vật chí; người đời bấy giờ ví Hoa như Tử Sản nước Trịnh đời xưa. Xem thêm chú thích 3.

(5) Ôn Kiệu đời Tấn đi qua bến Ngưu Chử là chỗ nước sâu không thể lường được, và người ta vẫn đồn ở đấy có nhiều quái vật. Kiệu bèn đốt sừng tê để soi. Một lát thấy các thủy tộc hiện ra những kỳ hình dị trạng, hoặc đi xe, cưỡi ngựa, hoặc mặc áo đỏ. Đêm ấy mộng thấy người đến bảo: Chúng tôi với ông u minh khác nẻo, việc gì mà ông lại đi soi chúng tôi!

(6) Viên là họ Viên, đồng âm với viên là con vượn

(7) Hồ là họ Hồ, đồng âm với hồ là cáo

(8) Chu Công đương gội đầu quấn tóc lại để tiếp người hiền, Ngụy công tử đi xe, dành sẵn bên phía tả để đón bậc hiền sĩ Hầu Doanh.

(9) Sơn ngu: chức quan coi rừng

(10) Đời xưa bên Trung Quốc cuộc săn mùa xuân gọi là sưu, cuộc săn mùa thu gọi là miêu.

(11) Vua Văn Vương nhà Chu đi săn đón được ông già Lã Vọng đang ngồi câu ở sông Vị. Xem thêm chú thích 19, Câu chuyện đối đáp của người tiều phu ở núi Na.

(12) Chỉ việc Lỗ Chiêu công đi săn

(13) Chỉ cuộc đi săn của Hán Bình đế.

(14) Chế Bồng Nga, vua Chiêm Thành, hồi ấy thường vào quấy nhiễu nước Việt.

(15) Thuở ấy vua Minh sai chức Xá nhân là Lý Anh xuống Vân Nam đòi mượn đường đi sang Chiêm Thành, yêu sách những voi ngựa lương thảo, bắt ta phải cung đốn.

(16) Đời vua Trần Dụ Tông, người làng Trà Hương là Ngô Bệ họp đảng nổi dậy, giữ núi Yên Phụ, dựng cây cỡ lớn ở trên núi, xưng vương.

(17) Đời Trần Phế đế, người lộ Bắc Giang là Nguyễn Bồ, xưng là Đường Lang Tử y, dùng pháp thuật, nổi dậy xưng vương, sau bị giết.

(18) Câu này nói về Gia Cát Lượng bỏ nơi ở ẩn Nam Dương để đi giúp Lưu Bị.

(19) Bàng Thống: người có tài, được Gia Cát Lượng tiến cử với Lưu Bị.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2 (1,0 điểm). Xác định lối văn được sử dụng trong phần in đậm của câu thoại sau. Nêu tác dụng của việc sử dụng lối văn đó.

– Tôi nghe thánh nhân trị vì, càn khôn trong sáng, minh vương sửa đức, chim muông hòa vui. Nay chúa thượng đương kỳ thái hạnh, làm chủ dân vật, tưởng nên mở lưới vơ hiền, giăng chài vét sĩ, đương gội thì quấn mái tóc, lên xe thì dành bên tả, đem xe bồ ngựa tứ sẵn những người hiền trong chỗ quê lậu, lấy lễ hậu lời khiêm đón những kẻ sĩ trong đám ẩn dật, khiến trong triều nhiều bậc lương tá để ban ân trạch cho sinh dân, đưa tất cả cuộc đời vào cõi nhân thọ. Cớ sao lại đi săn gấu bắt thỏ, tranh cả công việc của chức Sơn ngu như vậy!

Câu 3 (0,5 điểm). Chỉ ra điển tích, điển cố trong đoạn sau và nêu tác dụng: “– Những người theo nhà vua đi săn, phần nhiều là võ nhân, bụng không bác vật như Trương Hoa, mắt không cao kiến như Ôn Kiệu, vậy chắc không việc gì mà sợ.”

Câu 4 (1,0 điểm). Chỉ ra 3 chi tiết hoang đường, kì ảo xuất hiện trong truyện và nêu tác dụng.

Câu 5 (1,0 điểm). Hiện nay, việc bảo vệ thiên nhiên và các loài động vật đang được cấp thiết thực hiện. Theo em, hành động đó có vai trò như thế nào đối với sự tồn tại của con người?

PHẦN II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (200 chữ) phân tích những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm Chuyện bữa tiệc đêm ở Đà Giang (Nguyễn Dữ).

Câu 2 (4,0 điểm). Ngạn ngữ Anh có câu: “Hãy cho tôi biết bạn của anh là ai, tôi sẽ chỉ cho anh biết, anh là người như thế nào.” Theo em, “Chọn bạn mà chơi” có phải là một quan điểm đúng đắn? Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) để trả lời cho câu hỏi trên.

	KÌ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT THEO CHƯƠNG TRÌNH GDPT 2018
	Môn: NGỮ VĂN

I.PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (0,5 điểm).

Câu 2 (1,0 điểm)

Phần in đậm trong câu thoại sử dụng lối văn biền ngẫu (0,5 điểm)

Tác dụng: nhấn mạnh ý và tạo nhịp điệu, sự cân xứng cho câu văn (0,5 điểm)

Câu 3 (0,5 điểm)

Điển tích, điển cố được sử dụng trong câu văn trên là: Trương Hoa, Ôn Kiệu (0,25 điểm)

Tác dụng: làm cho ngôn ngữ trong câu văn hàm súc, trang trọng, cổ điển; làm cho câu thoại thêm hấp dẫn, sinh động hơn. (0,25 điểm)

Câu 4 (1,0 điểm)

Học sinh nêu 2-3 chi tiết hoang đường, kì ảo (0,5 điểm)

Một số chi tiết hoang đường, kì ảo xuất hiện trong truyện:

• Bèn cùng nhau hóa làm hai người đàn ông mà đi, một người xưng là tú tài họ Viên, một người xưng là xử sĩ họ Hồ đương đêm đến gõ của hành cung
• Quý Ly mật sai người rón bước theo sau, khi gần đến lưng chừng núi, thấy cả hai hóa làm con cáo và con vượn mà đi biến mất.

Tác dụng (0,5 điểm)

• Làm cho câu chuyện thêm hấp dẫn, sinh động
• Giải thích được lý do cho sự xuất hiện, biến thân của hai con vật trong truyện: Vượn, Cáo
• Góp phần thể hiện được tư tưởng nhân đạo của nhà văn trong việc khắc hoạ những suy nghĩ, lo lắng về việc bảo vệ cuộc sống của những loài động vật nơi hoang dã.
• Phê phán, lên án việc săn bắt thú hoang một cách bừa bãi.

Câu 5 (1,0 điểm)

Theo em, hành động bảo vệ thiên nhiên và các loài động vật có vai trò quan trọng đối với con người. Vì những hành động ấy:

• Giúp cân bằng được hệ sinh thái, bảo vệ cuộc sống của con người.
• Giúp bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên
• Chống biến đổi khí hậu
• Gìn giữ được vẻ đẹp tự nhiên, nguyên sơ của thiên nhiên.
• …

Học sinh diễn đạt phù hợp có thể đạt điểm tối đa. Nếu học sinh chỉ nêu được một vài ý sơ sài, cán bộ chấm thi tuỳ thuộc vào chất lượng câu trả lời và cho mức điểm phù hợp.

PHẦN II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (200 chữ) phân tích những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm Chuyện bữa tiệc đêm ở Đà Giang (Nguyễn Dữ).

a. Yêu cầu về hình thức: Đoạn văn khoảng 200 chữ, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt

0,5

b. Yêu cầu về nội dung: Thí sinh có thể triển khai nội dung đoạn văn theo nhiều hướng, miễn là hợp lí, có thể tham khảo một số gợi ý sau: * Mở đoạn: – Giới thiệu khái quát về tác phẩm và hình thức nghệ thuật nổi bật của truyện. – Nhấn mạnh việc Nguyễn Dữ đã khéo léo sử dụng bút pháp huyền ảo. * Thân đoạn: – Kết cấu: Truyện được xây dựng theo kết cấu truyền kì, kết hợp giữa yếu tố thực và ảo. – Miêu tả huyền ảo: Tác phẩm sử dụng bút pháp tả thực kết hợp với yếu tố huyền ảo, như sự biến hóa của vượn, cáo thành người. Những hiện tượng này gợi sự tò mò và tạo không khí li kì cho câu chuyện. – Ngôn ngữ: Ngôn ngữ trang trọng phù hợp với câu chuyện về quan lại, thần linh. Đặc biệt, lời đối thoại mang tính linh thiêng và đậm chất thần thoại. *Kết đoạn: Khẳng định những nét nghệ thuật đặc sắc giúp tác phẩm để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.

1,5

Câu 2 (4,0 điểm). Ngạn ngữ Anh có câu: “Hãy cho tôi biết bạn của anh là ai, tôi sẽ chỉ cho anh biết, anh là người như thế nào.” Theo em, “Chọn bạn mà chơi” có phải là một quan điểm đúng đắn? Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) để trả lời cho câu hỏi trên.

Yêu cầu hình thức: 0,5 điểm

• Viết đúng hình thức bài văn nghị luận xã hội.
• Đảm bảo dung lượng theo yêu cầu
• Không dập xoá, không viết sai chính tả, không diễn đạt tối nghĩa, …

Yêu cầu về nội dung: 3,5 điểm

Các phần	Hướng dẫn chấm	Thang điểm
Mở bài	Dẫn dắt vấn đề Nêu vấn đề cần nghị luận: Chọn bạn mà chơi là cần thiết	0,25
Thân bài	Học sinh lần lượt đưa ra những quan điểm, ý kiến và trình bày những lí lẽ, bằng chứng để bàn về vấn đề cần nghị luận: Hãy là chính mình. Luận điểm 1: Giải thích: Chọn bạn mà chơi là gì? Chọn bạn mà chơi là tìm những người bạn phù hợp về sở thích, quan điểm, tư duy, hoàn cảnh…để kết giao (Học sinh có thể có nhiều cách giải thích khác nhau, nếu phù hợp vẫn tính điểm tối đa) Luận điểm 2: Bàn luận, bình luận về giá trị của việc: Chọn bạn mà chơi (Lí lẽ, bằng chứng)  Bạn bè chơi cùng nhau sẽ ảnh hưởng lẫn nhau về quan điểm, tính cách, tư duy, ứng xử. Bạn bè tốt dạy ta điều hay, giúp ta tránh xa điều xấu.   …. Học sinh lấy dẫn chứng tiêu biểu.  Luận điểm 3: Cách thức chọn bạn mà chơi (Lí lẽ, bằng chứng) Tìm hiểu lối sống, sở thích, tính cách bằng cách trò chuyện,chia sẻ.  Muốn tìm được bạn tốt, bản thân mình phải tốt. Luôn chân thành, cởi mở Luận điểm 4: Bàn luận mở rộng vấn đề	0,5   1,5     0,75       0,25
Kết bài	Khẳng định lại vấn đề nghị luận Liên hệ, bài học, thông điệp cuộc sống.	0,25

—Hết —